تبلیغات
فناوری اطلاعات - دولت آینده و موانع پیش رو در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات
 
فناوری اطلاعات
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : وحید غلامی
مطالب اخیر
نویسندگان
پیوندهای روزانه
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

براساس آمار مقایسه ای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در دولت دهم، ضریب نفوذ تلفن ثابت تا سال۱۳۸۴ به میزان ۲۹.۶۵درصد بود که طی فعالیت دولت های نهم و دهم هم اکنون ۳۵.۵درصد جمعیت کشور دارای تلفن ثابت هستند؛ در همین حال تا سال۱۳۸۴ به میزان ۱۲درصد از افراد کشور از تلفن همراه استفاده می کردند که این رقم هم اکنون به ۷۵.۳درصدرسیده است.
دولت آینده و موانع پیش رو در توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات
 
در سال های اخیر بسیاری از کشورهای دنیا به استفاده از تکنولوژی اطلاعات برای فرار از بحران های اقتصادی و چالش های اجتماعی و فرهنگی روی آورده اند و وضعیت فعلی این کشورها نشان می دهد که تدوین برنامه های توسعه ای شان بر محور IT توانسته بسیاری از مشکلات شان را حل کند؛ اما در ایران وضع به گونه دیگری است و هرچند که در کشور ما مسئولان در سه دولت قبلی بر پیشرفت فناوری به عنوان سرفصل برنامه هایشان تاکید داشتند اما در عمل شاهد آن هستیم که هنوز در ایران فناوری اطلاعات و ارتباطات نتوانسته قدرت خود را نسبت به دیگر صنایع به رخ بکشد و مشکلات فعلی اقتصادی، اجتماعی و حتی فرهنگی را راهگشا باشد.

در حال حاضر ما هنوز در دوران ابتدایی تجارت الکترونیک هستیم و هنوز درصد تعاملات تجاری ای که از طریق الکترونیک انجام می گیرد چندان چشمگیر نیست؛ در این میان اگرچه در سال های اخیر شاهد تغییرات امیدبخشی در بخش تجارت الکترونیک بوده ایم و تمایل دولت به ترغیب مردم به خریدها و تراکنش های الکترونیک به خاطر کاهش هزینه های دولت، تمایل بانک ها و بخش خصوصی به خاطر کاهش زمان و هزینه نیروی انسانی لازم برای مدیریت این تراکنش ها به وضوح دیده می شود و نهای با تمایل خود مردم به دلیل مشکلات ترافیکی، کمبود زمان و بالابودن هزینه سفرهای غیرضروری درون شهری به استفاده از ابزارهای الکترونیکی همه نویدبخش اقبال مردم به پدیده تجارت الکترونیک است اما با این وجود نبود مدیریت واحد و منسجم و عدم رشد زیرساخت های لازم سبب شده که این فاکتورهای نویدبخش نتوانند رشد سریع بخش تجارت الکترونیک و استفاده از فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی را در کشور رقم بزنند.

تلاش برای توسعه و به کارگیری ICT در ایران
همزمان با رشد و گسترش شتابان فناوری اطلاعات و ارتباطات و توسعه اینترنت در جهان که بیش از نیم قرن قدمت دارد ایران نیز مانند دیگر کشورها از سال۸۰ و در آغار دولت هشتم تلاش گسترده ای برای ایجاد موقعیت در فضای جدید جهانی آغاز کرد. برنامه ریزی و تجارب کشور در پروژه های پیشتاز این حوزه همچون پروژه ایجاد و گسترش فیبرنوری به عنوان زیرساخت اصلی رشد و گسترش فاوا و پروژه تجارت الکترونیک به عنوان پروژه ای کاربردی و نرم افزاری در برنامه دوم و سوم توسعه اقتصادی به ویژه برنامه توسعه کاربری فناوری اطلاعات و ارتباطات ازجمله اقدامات اساسی در این باره به شمار می رود. برنامه توسعه و کاربری فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران (تکفا) از تیرماه سال۱۳۸۱ در قالب قانون بودجه کل کشور و با تصویب آیین نامه اجرایی آن در سال۱۳۸۲، در قالب تصویب نامه هیات وزیران به سازمان مدیریت و برنامه ریزی، دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی و تمامی دستگاه های اجرایی کشور با هدف گسترش کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور آغاز شد که گسترش نظام مند فاوا در جهت تحقق اقتصاد دانایی محور در راستای توسعه پایدار ملی، توسعه منابع انسانی برای ایجاد اشتغال ارزش افزا وانجام تمهیدات زیرساختی توسعه ICT شامل شبکه دسترسی، امنیت، قوانین و مقررات، منابع و تسهیلات از دیگر اهداف این پروژه کاربردی بود که با تغییر دولت و روی کار آمدن دولت نهم به دست فراموشی سپرده شد.

این درحالی است که چنانچه بیش از ۱۱۰پروژه کلیدی تعریف شده در این برنامه راهبردی مورد حمایت و پیگیری دولت های آینده قرار می گرفت بدون شک امروز و با گذشت یک دهه از تعریف این طرح، شاهد گسترش کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، توسعه خدمات اجتماعی، اقتصاد، بازرگانی و تجارت و حتی فرهنگ و تقویت خط و زبان فارسی در محیط رایانه ای بودیم. فعالیت های دولت هشتم در عرصه ارتباطات و فناوری اطلاعات سبب شد تا پایان این دولت، ایران به بیش از ۲۱میلیون و ۲۴۰هزار تلفن ثابت و ۱۰میلیون و ۵۰۰هزار تلفن همراه برسد.
۸۶۴شهر کشور از امکان ارتباط تلفنی برخوردار شوند و نیز گسترش ۵۸هزار کیلومتر فیبرنوری به عنوان یکی از زیرساخت های کلیدی در شکل دهی و توسعه ارتباطات راه دور و فناوری های نوین اطلاعات، پی بستری مناسب برای تقویت شبکه مخابراتی کشور به شمار آید. تعداد رایانه که در سال۱۹۹۴ حدود ۸۰۰هزار دستگاه بود در پایان دولت هشتم به ۶میلیون دستگاه رسید و بیش از ۸۶۴شهر کشور متصل به شبکه انتقال اطلاعات شدند.
در همین حال، ظرفیت شبکه انتقال اطلاعات از مرز ۱۰۶۰۰۰هزار مگابایت عبور کرد و شمار کاربران اینترنت که در سال۱۹۹۴ از ۲۵۰نفر فراتر نمی رفت در سال۲۰۰۳ به بیش از ۳میلیون نفر، سال۲۰۰۴ به ۵میلیون و در سال۲۰۰۶ به بیش از ۱۲میلیون نفر رسید.

تحولات فاوا در دولت های نهم و دهم با ورود صنعت موبایل و اینترنت
رشد و گسترش زیرساخت های ارتباطی به ویژه ارتباطات راه دور، تلفن همراه و اینترنت، اگرچه پس از برنامه دوم توسعه اقتصادی کشور رقم خورد و در ایران قدمتی حدود دو دهه دارد اما تحولات چشمگیر این بخش و توسعه آن را می توان به دولت نهم و واگذاری پروژه اپراتور دوم تلفن همراه به سرمایه گذار خارجی، آغاز به کار اپراتورهای ارائه دهنده خدمات اینترنت و حتی تلاش برای خصوصی سازی نسبت داد که باعث شد استقبال نهادهای عمومی و دولتی و قشرهای مختلف جامعه به ویژه جامعه علمی، جوانان و زنان از این فناوری ها دوچندان شود. اگرچه در دولت دهم تعریف پروژه شبکه ملی اینترنت و نیز محدودیت سرعت دسترسی به اینترنت از جمله سیاستگذاری های کلانی بود که انتقادات بسیاری به همراه داشت و تبعات آن در دولت دهم نیز عدم توسعه این بخش را رقم زد.

براساس آمار مقایسه ای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در دولت دهم، ضریب نفوذ تلفن ثابت تا سال۱۳۸۴ به میزان ۲۹.۶۵درصد بود که طی فعالیت دولت های نهم و دهم هم اکنون ۳۵.۵درصد جمعیت کشور دارای تلفن ثابت هستند؛ در همین حال تا سال۱۳۸۴ به میزان ۱۲درصد از افراد کشور از تلفن همراه استفاده می کردند که این رقم هم اکنون به ۷۵.۳درصدرسیده است. همچنین در سال۱۳۸۴ حدود ۴۷هزار و ۹۵۵روستا دارای ارتباط بودند که این تعداد هم اکنون به ۵۲هزار و ۷۰۴روستا رسیده است. براساس اعلام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در آغاز به کار دولت نهم، تعداد کاربران اینترنت ۷میلیون و ۶۰۰هزار نفر بوده که درحال حاضر تعداد ۳۲ میلیون و ۶۹۶هزار و ۲۷۵نفر در کشور از اینترنت استفاده می کنند؛ این بدین معنی است که در سال۱۳۸۴ ضریب نفوذ اینترنت ۱۰.۹۵درصد بوده که این آمار هم اکنون به ۴۳درصد رسیده است.

از حیث پهنای باند بین الملل نیز در سال۱۳۸۴ میزان پهنای باند بین الملل کشور71گیگابیت برثانیه بوده و هم اکنون این ظرفیت به ۷۲.۴گیگابیت برثانیه ارتقا یافته است؛ در همین حال در سال۱۳۸۴ تعداد ۳۵۸دفتر روستایی درحال ارائه خدمات بوده که هم اکنون به تعداد ۹هزار و ۸۶۵دفتر رسیده است. براساس آمارهای ارائه شده تا پایان سال۱۳۹۱ تعداد مرسولات پستی به بیش از یک میلیارد مرسوله رسید که این رقم در آغاز به کار دولت نهم برابر ۷۹۵میلیون و ۱۹۳هزار مرسوله بوده است. همچنین تعداد کشورهای دارای ارتباط رومینگ با ایران در سال۱۳۸۴ نزدیک به ۵۸کشور بوده که هم اکنون به تعداد ۱۱۱کشور رسیده است؛ همچنین درحال حاضر پوشش جاده های اصلی توسط شبکه اپراتورهای اول، دوم و سوم ۹۱درصد و پوشش جاده های فرعی برابر ۹۲.۸درصد و پوشش جاده های ریلی کشور ۹۴.۱۲درصد است. اما با این حال اگرچه آمارهای ارائه شده از نظر ارقام و اعداد قابل توجه است اما افزایش بهره وری، کارآیی و اثربخشی ازجمله مزایای انقلاب فناوری اطلاعات در جوامع است که به دلیل نبود نگرش و مهارت های موردنیاز در ایران هنوز تحقق نیافته و فناوری اطلاعات آن طور که باید کاربردی نشده است.

دولت آینده و توسعه فناوری های اطلاعات و ارتباطات و موانع پیش رو
بیش از دو دهه است که راهبرد گسترش ارتباطات و فناوری اطلاعات در دستور کار دولت و نهادهای ارتباطی و تخصصی قرار گرفته که در اثر این راهبردها و اقدامات مربوط به آن، فناوری های مخابراتی و الکترونیکی ، رایانه ها و شبکه های انتقال اطلاعات در ایران رشد و توسعه پیدا کرده اند اما برنامه ریزی و اقدامات برای افزایش کاربردهای فاوا در عرصه های مختلف آموزش، پژوهش، فرهنگ، تجارت، بهداشت و درمان و مدیریت و برنامه ریزی با تکیه بر این یافته ها به وقوع نپیوسته است. طراحی و اجرای برنامه تکفا به عنوان طرح ملی و پیشتاز اگرچه محصول تلاش ها و تجارب دولت هشتم و زمینه ساز مطالعات و سیاستگذاری آینده نگر در برنامه ریزی و گسترش (ICT) در کشور به شمار می رفت اما بدون دلیل مشخصی متوقف ماند و از سویی به رغم سرمایه گذاری های نسبتا کلان طی دو دهه گذشته در کشور سازمان های دولتی و نهادهای عمومی ایران برای تصمیم گیری، برنامه ریزی، نظارت، ارزیابی و حتی اطلاع رسانی از ظرفیت شبکه های انتقال اطلاعات آمادگی و مهارت لازم و کافی را کسب نکرده اند؛ نگاهی به روند برنامه ریزی و مدیریت در دستگاه های دولتی که همچنان از شیوه ها و الگوهای سنتی پیروی می کنند و مراجعه به گزارش های رسمی دولت در سطوح مختلف نشانگرهای مناسبی برای این جمع بندی است.

باید توجه داشت که مهم ترین کارکرد فناوری اطلاعات و ارتباطات و هدف از گسترش این فناوری ها «اطلاعاتی شدن» و «دانش محور شدن» جامعه است و قصد از گسترش و به کارگیری این فناوری ها، ایجاد ظرفیت و بسترهای سخت افزاری و نرم افزاری، برای دسته بندی، نظام مندکردن و بهره مندی از اطلاعات و دانش متراکم برای تصمیم سازی، تصمیم گیری، برنامه ریزی، نظارت و ارزیابی در حوزه های مختلف کشور است که تاکنون به طور ملموس و محسوس محقق نشده است.

این درحالی است که بخش خصوصی کشور به رغم مشکلات ساختاری که بر همه بخش های کشور حاکم است، در حال پشت سر گذاشتن موانع پیش رو است و در این راستا پیشنهاد می شود دولت آینده در توسعه و به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و گسترش آن، این بخش را درگیر کند.

کارشناسان معتقدند که الگوی برآمده از توسعه فاوا در طول دو دهه گذشته در کشور به مانند دیگر الگوهای توسعه ای کشور، الگویی برآمده از یک نظام متمرکز با جهت گیری تا حدودی سیاسی و در حلقه ای محدود از تصمیم گیرندگان و به دور از نظریه ها و رویه های علمی، پژوهشی و کارشناسی است که فضا و ساختاری دیوانسالار، محافظه کار و غیرمشارکت جویانه و بدون تکیه بر منابع انسانی کارآمد را منجر شده است و بر این اساس پیشرفت، اصلاح و نوسازی محیط و توانمندسازی جامعه بر محور فناوری های جدید اطلاعاتی را کمرنگ کرده است. بنابراین هرچند وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، شورای عالی فضای مجازی و نیز شورای عالی اطلاع رسانی و دیگر نهادها و سازمان های متولی در عرصه ارتباطات و فناوری اطلاعات در دوره هایی موفق به تغییر و تحول در گسترش و استفاده از فناوری های نوین اطلاعاتی شدند اما موانع برآمده از ساختار دولتی و دیوان سالاری موجود در عمل چرخه این برنامه را کند و اقدامات را مختل و اجرای علمیات برای تحقق اهداف توسعه ای را به حداقل رساند.

این درحالی است که در کشورهای درحال توسعه فناوری های اطلاعات و ارتباطات به طور عام و اینترنت و شبکه جهانی وب به طور خاص رشدی عجیب و چشمگیر دارد اما افزایش بهره وری، کارآیی، اثربخشی و سایر مزایای انقلاب فناوری اطلاعات به دلیل زمینه های فرهنگی و اجتماعی و همچنین نبود نگرش و مهارت های موردنیاز در ایران هنوز تحقق نیافته است که پیشنهاد می شود دولت آینده به موانع زیرساختی و سخت افزاری، دانشی- مهارتی و فرهنگی و اجتماعی در این بخش توجه ویژه ای داشته باشد. باید توجه داشت که سواد اطلاعاتی که مبتنی بر مهارت های مربوط به کامپیوتر است هسته اصلی ورود به جامعه مبتنی بر اطلاعات است چراکه نداشتن مهارت های ضروری برای دسترسی و به کارگیری سیستم های اطلاعاتی، رایانه و اینترنت و دیگر ظرفیت های موجود روی شبکه ها، زمینه ساز عقب افتادگی یک جامعه است که دولت آینده نباید به راحتی از کنار آن بگذرد.

این پروژه نیز می تواند در سطح ملی از نظر فرهنگسازی و ارائه خدمات بخش های دولتی و بخش خصوصی یک پروژه قابل توجه باشد. درنهایت باید گفت برای این که بتوانیم فناوری اطلاعات و کاربردهای آن را در حداقل سطح متوسط جهانی داشته باشیم باید به چند عامل موثر مانند پهنای باند دسترسی شهروندان به مقدار مناسب و مطابق با سطح جهانی توجه مضاعفی داشته باشیم؛ مثلا در کشوری مانند کره جنوبی پهنای باند اینترنت کاربران یک گیگابیت بر ثانیه و در کشورهایی که از تلفن همراه نسل چهارم استفاده می کنند ۱۰۰مگابیت بر ثانیه استاندارد شده و این درحالی است که اتحادیه جهانی ارتباطات نیز اعلام کرده اینترنت با پهنای باند کمتر از ۵۱۲کیلوبیت بر ثانیه قابل قبول و پذیرفته نیست و این درحالی است که در کشور ما چنین پهنای باندی تنها برای افراد محدودی که شاید ۲درصد باشند قابل استفاده است.

توجه داشته باشیم که قوانین و مقررات در حوزه فناوری اطلاعات مرتبا در حال تغییر است و حتی بعضا این قوانین و مقررات در جهت محدودسازی دسترسی مردم به شبکه های ملی و بین المللی ارتباطات به کار می رود؛ مثلا افزایش قیمت اینترنت گاها قانونی و از طریق دولت اعلام می شود و این درحالی است که در همه جهان دولت ها به دنبال راهکارهای کاهش قیمت اینترنت هستند؛ همچنین منابع انسانی در حوزه فناوری اطلاعات در بخش دولتی آموزش های لازم را نداشته و با توجه به این که دستمزد آنها در مقایسه با دستمزد منابع انسانی در بخش خصوصی بسیار پایین است از کیفیت بسیاری برخوردار نیستند. یکی از مشکلات اصلی در چند سال گذشته که باعث محدودیت در دسترسی شهروندان به اینترنت و شبکه های ملی با سرعت بالا شده نگاه امنیتی سنگین در این حوزه است؛ اگرچه بحث امنیت در اینترنت و کاربردهای فناوری اطلاعات مانند بانکداری الکترونیک باید با دقت مورد توجه باشد اما نباید امنیت باعث بازدارندگی و تاخیر در توسعه این پدیده شود.

شکی نیست کشورهای توسعه یافته که دسترسی به شبکه های بسیار پرسرعت دارند و از خدمات فناوری اطلاعات در سطح بالا استفاده می کنند قطعا به امنیت در این حوزه توجه دارند و ضمن حفظ امنیت، اجازه توسعه گسترده را می دهند؛ بر این اساس این موضوع نیز باید مورد توجه دولت آینده قرار گیرد و راهکاری




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
پنجشنبه 23 خرداد 1392
وحید غلامی
پنجشنبه 16 شهریور 1396 ساعت 06 و 11 دقیقه و 09 ثانیه
I am actually pleased to glance at this website posts which
contains tons of useful facts, thanks for providing these statistics.
چهارشنبه 8 شهریور 1396 ساعت 09 و 29 دقیقه و 37 ثانیه
Hey! I just wanted to ask if you ever have any
trouble with hackers? My last blog (wordpress) was hacked
and I ended up losing a few months of hard work due
to no data backup. Do you have any solutions to stop hackers?
چهارشنبه 8 شهریور 1396 ساعت 01 و 06 دقیقه و 00 ثانیه
Amazing! This blog looks just like my old one! It's on a
entirely different topic but it has pretty much the same layout and design. Great choice of colors!
شنبه 4 شهریور 1396 ساعت 12 و 04 دقیقه و 58 ثانیه
Right away I am ready to do my breakfast, later than having my breakfast coming yet again to
read more news.
جمعه 3 شهریور 1396 ساعت 17 و 21 دقیقه و 51 ثانیه
Hi there! I just wanted to ask if you ever have any trouble with
hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I
ended up losing a few months of hard work due to no backup.
Do you have any solutions to stop hackers?
پنجشنبه 2 شهریور 1396 ساعت 15 و 08 دقیقه و 44 ثانیه
Hello colleagues, its wonderful post on the topic of tutoringand completely
explained, keep it up all the time.
دوشنبه 30 مرداد 1396 ساعت 15 و 02 دقیقه و 47 ثانیه
Way cool! Some extremely valid points! I appreciate you penning this post and the rest
of the website is very good.
سه شنبه 17 مرداد 1396 ساعت 11 و 23 دقیقه و 55 ثانیه
Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say
that I have really enjoyed surfing around your blog posts.
In any case I'll be subscribing to your feed and I hope you write again soon!
شنبه 14 مرداد 1396 ساعت 19 و 57 دقیقه و 07 ثانیه
Do you have a spam issue on this blog; I also am a blogger, and I was curious about your situation;
we have created some nice procedures and we are
looking to exchange methods with other folks, be sure to shoot
me an email if interested.
یکشنبه 8 مرداد 1396 ساعت 03 و 25 دقیقه و 29 ثانیه
Heya i'm for the first time here. I came across
this board and I in finding It really useful & it helped me out a lot.
I hope to present one thing back and aid others like you aided me.
شنبه 7 مرداد 1396 ساعت 22 و 09 دقیقه و 37 ثانیه
I'm amazed, I have to admit. Seldom do I come across a blog that's both
educative and entertaining, and without a doubt, you've hit the nail on the head.

The problem is something not enough folks are speaking intelligently about.
I'm very happy I came across this during my search for something concerning this.
یکشنبه 4 تیر 1396 ساعت 21 و 20 دقیقه و 45 ثانیه
core از خود نوشتن در حالی که ظاهر شدن مناسب ابتدا
آیا واقعا نشستن خوب با من پس از برخی از زمان.

جایی درون پاراگراف شما در واقع موفق به
من مؤمن اما تنها برای while.

من با این حال کردم مشکل خود را با جهش در
منطق و یک خواهد را سادگی به پر همه کسانی معافیت.
اگر شما که می توانید انجام من
خواهد قطعا بود در گم.
جمعه 2 تیر 1396 ساعت 18 و 53 دقیقه و 45 ثانیه
بسیار core از خود نوشتن در حالی که صدایی مناسب در آیا واقعا
کار درست با من پس از برخی از زمان.

جایی درون جملات شما در واقع موفق به من مؤمن
متاسفانه فقط برای بسیار در حالی
که کوتاه. من این مشکل خود را با جهش
در مفروضات و شما خواهد را خوب به پر
کسانی که شکاف. اگر شما در واقع که می توانید انجام من می مطمئنا تا پایان مجذوب.
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 ساعت 07 و 56 دقیقه و 23 ثانیه
My spouse and I absolutely love your blog and find almost all of your post's to be exactly
what I'm looking for. Would you offer guest writers to write
content to suit your needs? I wouldn't mind composing a post or elaborating
on a number of the subjects you write with regards to here.
Again, awesome site!
جمعه 22 اردیبهشت 1396 ساعت 18 و 28 دقیقه و 20 ثانیه
Since the admin of this web site is working, no uncertainty very soon it will be renowned, due to
its quality contents.
جمعه 22 اردیبهشت 1396 ساعت 00 و 49 دقیقه و 13 ثانیه
Your means of telling everything in this piece of writing is really fastidious, all be capable of simply be aware of it, Thanks a lot.
دوشنبه 4 اردیبهشت 1396 ساعت 08 و 52 دقیقه و 41 ثانیه
Hiya! I know this is kinda off topic nevertheless I'd figured I'd ask.

Would you be interested in trading links or maybe guest writing a blog post or vice-versa?
My site goes over a lot of the same subjects as yours and I think we could greatly benefit from each other.
If you're interested feel free to send me an e-mail.
I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!
چهارشنبه 30 فروردین 1396 ساعت 19 و 03 دقیقه و 29 ثانیه
Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a
amusement account it. Look advanced to more added
agreeable from you! However, how can we communicate?
سه شنبه 15 فروردین 1396 ساعت 13 و 14 دقیقه و 58 ثانیه
Simply wish to say your article is as surprising.
The clarity in your post is just excellent and i
can assume you are an expert on this subject. Well
with your permission allow me to grab your feed to keep updated with forthcoming post.
Thanks a million and please keep up the gratifying work.
شنبه 12 فروردین 1396 ساعت 06 و 14 دقیقه و 27 ثانیه
Nice post. I learn something new and challenging on blogs I stumbleupon everyday.
It will always be interesting to read through articles from other writers and practice something from other web sites.
جمعه 11 فروردین 1396 ساعت 23 و 48 دقیقه و 39 ثانیه
I am really grateful to the holder of this web page who has shared this wonderful article
at here.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر